ĐÀO TẠO NHÂN LỰC VĂN HOÁ - NGHỆ THUẬT TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP

  Cùng với đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, đi đối với tiến trình hội nhập kinh tế ngày càng tăng,giao lưu văn hóa nghệ thuật với các nước trên thế giới, sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước ta, trong đó có lĩnh vực đào tạo văn hóa nghệ thuật  đã và đang đạt được những thành tích đáng khích lệ. Tuy nhiên ,có một thực tế không thể phủ nhận, tốc độ phát triển kinh tế của đất nước không kéo theo sự phát triển văn hóa nghệ thuật tương xứng mà ngược lại. Văn hóa nghệ thuật có vẻ không theo kịp với tiến trình phát triển kinh tế ấn tượng của đất nước và có nguy cơ tụt hậu ngày càng cao so với các nước trong khu vực và thế giới. Các ngành nghệ thuật dân tộc đang mai một trong khi những công trình nghệ thuật đỉnh cao cả nghệ thuật hàn lâm lẫn đại chúng chưa vươn ngang tầm thời đại..Lực lượng văn nghệ sĩ tài năng, tuổi càng ngày càng cao và thiếu đất để thi thố tài năng; Thị trường hoạt động văn hóa nghệ thuật thời thị  trường hiu hắt, ảm đạm không bảo đảm mức sinh sinh sống tối thiểu cho nghệ sĩ khiến đa số phải chia tay hoặc tay trong tay ngoài nếu còn yêu nghề. Tình hình trên khiến cho sức hút vào các ngành đào tạo văn hóa nghệ thuật mất hẳn hấp lực. Học trò gần như không quan tâm đến những ngành  này. Hệ lụy đương nhiên sẽ là sẽ sự thiếu hụt nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu xã hội và thực hiện chiến lược xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

           Nhưng không thể không quan tâm đến đào tạo văn hóa nghệ thuật. Các nghị quyết của đảng đã chỉ rõ: văn hóa vừa là mục tiếu vừa là động lực phát triển xã hội, Và vì vậy, nhiệm vụ hàng đầu của các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật từ trung cấp đến cao đẳng, cần phải nhanh chóng tập trung trí lực, tài lực và vật lực sớm tìm ra những giải pháp hữu hiệu để khắc phục được tình trạng khó khăn, tụt hậu; đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm, làm tròn trọng trách được Đảng và Nhà nước giao về việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn xã hội, cho lĩnh vực văn hóa nghệ thuật nói riêng, tiến kịp các nước tiên tiến trên thế giới, trước hết là các nước cộng đồng kinh tế khối ASEAN.

            Nhưng muốn hoàn thành được những nhiệm vụ nặng nề trên, không phải chì các  cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật mà cả Đảng ta,xã hội ta phải nhìn nhận được những mặt thuận lợi và khó khăn trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế một cách khách quan thì mới có thể tìm ra được giải pháp để khắc phục.

              Những thuận lợi

            - Chưa bao giờ việc hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ như hiện nay.Hội nhập khu vực và quốc tế đã rút ngắn khoảng cách địa lý về giao lưu văn hóa nghệ thuật giữa các cộng đồng tộc người. Nhiều sản phẩm văn hóa nghệ thuật là tinh hoa văn hóa của nhân loại và thế giới và cả những sáng tạo nghệ thuật hiện đại nhất cũng rất dễ dàng và nhanh chóng đến với công chúng yêu nghệ thuật nước ta đáp ứng ngày càng cao nhu cầu thưởng thức và sáng tạo nghệ thuật.

            - Cùng với sự phát triển kinh tế ấn tượng,đời sống vật chất và tinh thần của đông đảo nhân dân ngày càng được cải thiện. Đây là những điều kiện mới để các giá trị văn hóa nghệ thuật của cộng đồng thuộc các nhóm dân tộc trong nước và của các nước trên thế giới được phổ biến nhanh hơn, đầy đủ hơn, rộng khắp và thường xuyên hơn, tạo ra một nhịp độ mới trong giao lưu văn hóa nghệ thuật mà hầu như không chịu bất cứ hạn chế nào về không gian và thời gian.

            - Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để chuyển giao vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, công nghệ, chuyển giao kỹ năng và kinh nghiệm tổ chức và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa nghệ thuật và dịch vụ văn hóa nghệ thuật (công nghệ truyền thông, công nghệ sản xuất phim, băng hình, dịch vụ vui chơi giải trí). Đây cũng là điều kiện để nâng cao nhận thức, rèn luyện tay nghề đối với những người sáng tạo nghệ thuật Việt Nam

            - Quan điểm đối ngoại đa dạng,đa phương hóa các mối quan hệ, Việt Nam muốn làm bạn với tát cả các nước còn tạo ra cơ hội để mở rộng xuất nhập khẩu văn hóa phẩm, mở rộng hợp tác quốc tế về văn hóa, nghệ thuật góp phần nâng cao trình độ dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của nhân dân. Góp phần để các sản phẩm văn hóa nghệ thuật Việt Nam góp mặt cùng bạn bè thế giới

            - Hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật quốc tế còn tác động vào tinh thần dân tộc, ý thức cộng đồng, thúc đẩy tinh thần cạnh tranh để nâng cao vị thế văn hóa nghệ thuật của dân tộc trong khu vực và cộng đồng quốc tế.

            Những khó khăn

            -Tuy nhiên, cùng với sự tiếp thu các tinh hoa văn học thế giới, công cuộc mở cửa cũng  tác động không nhỏ đến một bộ phận người có tư tưởng vọng ngoại, đặc biệt là lớp trẻ..Xuất hiện một số thị hiếu thưởng thức văn hóa nghệ thuật theo hướng đề cao văn hóa nước ngoài mà xa rời chê bai văn hóa dân tộc.Có hiện tượng một số chủ thể sáng tạo sáng tác theo các khuynh hướng và xu thế nước ngoài xa lạ với tư duy thẩm mỹ dân tộc

            - Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, xu hướng thương mại hóa diễn ra trên nhiều lĩnh vực trong đó có xu hướng thương mại hóa các hoạt động văn hóa nghệ thuật. Tình hình này đang diễn ra ở nhiều cấp độ khác nhau với mục tiêu cao nhất là kiếm tiền không chỉ làm méo mó nền nghệ thuật mà còn kìm hãm, thậm chí phá vỡ việc xây dựng một nền nghệ thuật hiện đại, tiên tiến và dân tộc

            - Tệ nạn tham nhũng tràn lan chưa được ngăn chặn hiệu quả,sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong xã hội có nguy cơ ngày càng gia tăng, nhất là sự sa sút về tư tưởng chính trị, đạo đức, nhân cách, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và nhân dân đang làm xói mòn những quy chuẩn đaọ đước, những nấc thang giá trị, và những chuẩn mực về cái đẹp đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến hưng phấn sáng tạo động mạnh đến một nền nhệ thuật

            -   Sự du nhập ồ ạt của các sản phẩm văn hóa nước ngoài, bên cạnh những tinh hoa văn hóa nhân loại không tránh khỏi sự du nhập rác văn hóa- những sản phẩm độc hại của văn hóa tư sản tiêu cực. Nó không chỉ ảnh hưởng đến đạo đức,lối sống mà còn ảnh hưởng mạnh đến những giá trị văn hóa nghệ thuật

     - Sự tụt hậu về văn hóa ngày càng tăng so với phát triển kinh tế và so với các nước trong khu vực có nguyên nhân từ quản lý vĩ mô. Chúng ta cần thiết quan tâm đến pháttriển kinh tế nhưng có vẻ đã bỏ rơi lĩnh vực văn hóa nghệ thuật.. Nhiều chính sách về văn học nghệ thuật đưa ra chưa được luật hóa và triển khai vào thực tế cuộc sống. Cán bộ quản lý văn hóa nghệ thuật các cấp chưa tương xứng với tầm vóc những vấn đề chiến lược văn hóa nghệ thuật cả vĩ mô lẫn vi mô. Chính sách về văn hóa nghệ thuật chưa có được những đột phá như trong kinh tế nên chưa tạo được bước phát triển đáng kể

Giải pháp 

          Cùng với những thành tựu to lớn trong sự nghiệp đổi mới trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, những năm qua công tác giáo dục đào tạo Văn hoá - Nghệ thuật cũng đã giành được những thành tựu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trong tình hình mới, đang rất cần có sự chuyển mình vượt bậc để cùng với toàn Đảng và toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu "xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc"

          Quy luật của nền kinh tế thị trường là quy luật giá trị. Sản phẩm sáng tạo Văn hoá - Nghệ thuật cũng được coi là một sản phẩm hàng hoá ở dạng đặc thù, người sản xuất ra nó đương nhiên cũng là những thành phần lao động đặc thù. Điều quan trọng quyết định đến giá trị sản phẩm chính là chất lượng, để đạt điều đó, rất cần có tài năng, năng lực sáng tạo thực sự. Và đây chính là thách thức đối với tất cả các cơ sở đào tạo Văn hoá - Nghệ thuật chuyên nghiệp trên cả nước nhằm cung cấp cho xã hội đội ngũ những cán bộ Văn hoá, những nghệ sĩ tài giỏi hoạt động trên các lĩnh vực, không chỉ cho hiện tại mà còn cho cả tương lai l

1.Để đảm bảo nguồn nhân lực văn hóa nghệ thuật trong những năm tới và những năm tiếp theo điều quan trọng trước mắt là phải tăng cường chất lượng đào tạo bằng cách đổi mới chương trình,nâng cao chất lượng giảng dạy tại tất cả các cơ sở đào tạo từ sơ cấp đến đại học, năng khiếu.Đầu tư cơ sở vật chất và công nghệ hiện đại. Gắn đào tạo với yêu cầu thực tiễn xã hội và nhu cầu hội nhập quốc tế theo hướng đào tạo công dân toàn cầu.
 2. Đẩy mạnh giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, nhân cách, vai trò công dân,giáo dục nghề nghiệp và giáo dục pháp luật..
 3.. Gắn hoạt động nghiên cứu khoa học với hoạt động đào tạo Văn hoá - Nghệ thuật đặc thù, trong đó cần gắn đào tạo với các đơn vị biểu diễn nghệ thuật, các cơ sở hành nghề nghệ thuật, gắn học tập với thực hành. Các trường không ỷ lại vào nhà nước,liên kết,tìm đầu ra hiệu quả cho học sinh sinh viên
 4. Bên cạnh các hình thức đào tạo thông thường, đã đến lúc nghiên cúu những mô hình đào tạo tài năng đỉnh cao với  khung chương trình, cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý phù hợp. Đi liền với nó là bộ tiêu chí tuyển chọn tài năng. Tất nhiên là phải lựa chọn thầy giỏi và có cơ chế đặc thù, trong đó có cơ chế dãi ngộ vật chất thích đáng cho những mô hình này để nó phát huy hiệu quả cao nhất
 5. Đổi mới thực sự công tác tổ chức cán bộ văn hóa nghệ thuật nhằm mục tiêu tuyển chọn được những người tài năng, với cơ cấu hợp lý, sử dụng phát huy được tài năng của họ theo một quy trình tuyển chọn khách quan, khoa học. Cần có những người quản lý văn hóa nghệ thuật  có tài,có tâm và có tầm mới  góp phần đẩy mạnh phong trào hoạt động văn hóa nghệ thuật. tăng cườngcông tác đào tạo, mở rộng được quan hệ, hợp tác lien kết chặt chẽ giữa đào tạo và sử dụng cán bộ văn hóa nghệ thuật

  6.. Mở rộng hợp tác quốc tế với các nước trong cộng đồng kinh tế ASEAN và các nước phát triển về giáo dục đào tạo văn hóa nghệ thuật một cách bài bản căn cơ. Tìm hiểu bạn ở vấn đề bảo tồn văn hóa nghệ thuật. Tìm hiểu họ ở quy trình đào tạo từ nghệ thuật truyền thống đến đương  đại và cả việc  tổ chức kinh tế văn hóa để  sử dụng hiệu quả những tài năng văn hóa nghệ thuật. Mở rộng việc đưa các tài năng văn hóa nghệ thuật trẻ đi đào tạo ở nước ngoài. Nhà nước cũng nên có chính sách ở tầm vĩ mô để các đoàn nghệ thuật cả truyền thống và đương đại đi luu diễn hoặc hợp  tác biểu diễn với bạn bè quốc tế

7. Nhanh chóng luật hóa, đưa những nghị quyết chính sách nhà nước về văn hóa nghệ thuật vào cuộc sống. Tăng ngân sách và có chính sách ưu đãi cho các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật  theo tinh thấn Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới  “Nâng cao chất lượng các trường đào tạo văn học, nghệ thuật; hoàn thiện chương trình, nội dung, giáo trình... rà soát, sửa đổi, bổ sung các chế độ chính sách đối với công tác đào tạo... Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài các năng khiếu, tài năng văn học, nghệ thuật...”; Nghị quyết số 33/-NQ/TW ngày 9/6/2014 Hội nghị Trung ương 9 khoá XI về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đã chỉ rõ: “Trọng dụng, tôn vinh trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân trên cơ sở cống hiến cho đất nước. Chú trọng phát triển năng khiếu và tài năng trẻ...”. Tạo những cú hích, những bước đi đột phá trong dào tạo nguồn nhân lực cho văn hóa nghệ thuật
            Văn hoá - Nghệ thuật vốn là lĩnh vực vô cùng nhạy cảm của đời sống xã hội, là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng văn hoá trong sự nghiệp cách mạng do Đảng ta lãnh đạo. Văn hoá là cốt cách dân tộc, là nhân phẩm của mỗi con người, trong đó, dưới hình thức nghệ thuật, Văn hoá càng gần gũi hơn, giản dị hơn nhưng cũng nhân văn, nhân bản hơn. Đó cũng chính là sức mạnh. Sức mạnh vô hình của nghệ thuật đã được tổng kết từ thuở khai thiên lập địa. Xây dựng, phát triển một nền Văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc chính là trang bị cho dân tộc, cho đất nước một tiềm lực tinh thần vô giá, một sức mạnh tinh thần vô song trong xu thế hội nhập và phát triển đầy biến động nhưng cũng đầy hứa hẹn vinh quang. 

Liên hệ: Dương Trọng Dật

Địa chỉ: 278 Nguyễn Trọng Tuyển, P10, Q.Phú Nhuận

ĐT: 0903700262